Stolec jest wynikiem procesu trawienia i składa się głównie z niestrawionych resztek pokarmowych. Prawidłowo uformowany stolec ma formę walcowatą i konsystencję plasteliny. Niekiedy przyjmuje inne formy, zmienia się jego barwa i konsystencja. Często jest to efekt diety, lecz niekiedy może być objawem choroby lub zaburzeń w przewodzie pokarmowym.

 

Kształt stolca

healthy-holistic-living.com

healthy-holistic-living.com

Prawidłowo ukształtowany kał ma formę plastyczną, która przeciskając się przez jelito grube, dostosowuje się do niego, przyjmując jego kształt i grubość. Tak ukształtowany stolec świadczy o prawidłowym przebiegu trawienia na wszystkich odcinkach układu pokarmowego. Niekiedy wygląd kału odbiega od normy i przyjmuje formę płynną lub wręcz przeciwnie, układa się na kształt zbitych kulek. Świadczy to o przyspieszonym lub spowolnionym procesie trawienia i może być spowodowane równymi, niekoniecznie groźnymi czynnikami. Przyjrzyjmy się temu nieco bliżej.

Luźne stolce, nie zawsze oznaczają biegunkę, niekiedy mogą być stanem fizjologicznym. Dzieje się tak u niemowląt karmionych tylko mlekiem. Jeżeli poza luźniejszymi stolcami dziecko nie wykazuje żadnych innych niepokojących objawów, to nie jest to powód do stresu. Niekiedy u niemowląt i małych dzieci luźne stolce towarzyszą różnym infekcjom, nie tylko układu pokarmowego, ale nawet infekcjom uszu, gardła czy dróg moczowych. Jeżeli luźnym stolcom towarzyszą inne objawy, wówczas niezbędna staje się porada lekarska. Często, szczególnie u małych dzieci stosuje się leczenie szpitalne, by nie doprowadzić do groźnego dla życia dziecka odwodnienia.

Przy biegunce kał jest płynny, często zawiera też dodatek śluzu lub krwi. Taki wygląd stolca, szczególnie gdy towarzyszy mu podwyższona temperatura lub pojawiają się objawy odwodnienia, są wskazaniem do natychmiastowej konsultacji lekarskiej.

Zdarza się i tak, że luźne stolce nie są wynikiem infekcji, jednak pojawiają się inne objawy ze strony układu pokarmowego, jak bóle brzucha, spadek wagi czy stan podgorączkowy. To również powinno skłonić do wizyty lekarskiej, ponieważ przyczyn luźnych stolców jest wiele. Może być to kwestia stresującego trybu życia, alergii pokarmowej, a nawet groźnych chorób trzustki, wątroby lub jelit.

Na kształt kału wpływa spożywane przez nas pożywienie. Jeżeli w naszej diecie brakuje błonnika lub pijemy za mało wody, to będziemy mieli zaparcia. Kał przyjmuje wówczas formę zbitą, nieregularną, jest twardy, a jego wydalenie może być bolesne. Jeżeli zaparciom towarzyszy silny ból brzucha, wzdęcia czy wymioty, to może być to oznaczać nawet niedrożność jelit, będący stanem zagrożenia życia.

Jeżeli pojawia się cienki stolec, może być on objawem zmian w jelicie grubym. Zwężenie odbytu, narośle, guzki zapalne, a nawet nowotwór, to wszystko może być przyczyną cienkiego stolca i powinno skłonić do wizyty lekarskiej.

Często obserwowaną zmianą w kale jest śluz. Niewielka jego ilość jest naturalna i potrzebna, by masy kałowe mogły przechodzić przez jelito. Jeżeli jednak śluz w stolcu pojawia się w nadmiarze, wówczas świadczy o problemach trawiennych lub o zespole drażliwego jelita. Śluz, szczególnie z domieszką krwi występuje też przy hemoroidach. Może być też towarzyszem groźnych chorób jak wrzodziejące zapalenie jelita grubego, choroba Leśniowskiego-Crohna lub objawem nietolerancji pokarmowej. Jeżeli śluz w stolcu towarzyszy utracie wagi, bólom brzucha lub innym objawom ze strony układu pokarmowego, wówczas powinien być sygnałem, że pora udać się do lekarza.

 

 

Kolor kału

Podobnie, jak kształt stolca, także jego kolor ma znaczenie diagnostyczne. Barwa stolca może przyjmować całą gamę kolorów od jasnych beżów do ciemnych brązów. Na ogół kolor kupy zależy od spożytego pokarmu. Niekiedy zmienia się pod wpływem przyjmowanych leków. Jednak całkiem rzadko, gdy kolor kału zmienia się bez żadnej uchwytnej przyczyny, może być oznaka problemów zdrowotnych.

Kiedy stolec jest wyraźnie odbarwiony, szarawy, przypominający wyglądem glinę, to może oznaczać problemy z wątrobą lub układem żółciowym. Niekiedy świadczy też o zakażeniu pasożytami, częściej o kamicy żółciowej lub marskości wątroby. Szary lub odbarwiony stolec, powinien być wskazaniem do wizyty lekarskiej i wykonania odpowiednich badań laboratoryjnych.

Żółty stolec może pojawić się w wyniku zjedzenia pokarmów z dużą zawartością karotenu. Gdy jednak żółty kał nie znika samoistnie, a na dodatek pokryty jest tłuszczem i cuchnie, wówczas wymaga konsultacji lekarskiej. Żółta kupa pawia się jako obaw celiakii, mukowiscydozy lub może wskazywać na zmiany zapalne, lub nowotworowe. Może też przebiegać przy chorobach wątroby.

Czarny kał, o ile nie zażywasz preparatów żelaza, oznacza krwawienie z górnej części układu pokarmowego i wymaga leczenia.

Za zielony kolor stolca odpowiadają zielone warzywa. Jeżeli jest to przypadek jednorazowy, zwłaszcza po ich spożyciu w większej ilości, to taka jest właśnie przyczyna. Jednak zielony kał towarzyszy alergii pokarmowej, celiakii, czy chorobom jelit. Zielona kupa pojawia się również przy biegunkach, również tym towarzyszącym salmonelli.

Przy ocenie zdrowia ważna jest ocena całościowa kału. Jego rodzaj i kolor są często pierwszym objawem toczące się choroby. Dlatego zawsze w przypadkach nieprawidłowego stolca, powinno się odwiedzić lekarza, który na podstawie badań, znajdzie przyczynę i wdroży leczenie.

———-
Zdjęcie: pixabay.com
CC-License: CC0